فرستاده ای از سرای معبود

     عارف جليل القدر، ميرزا جواد ملكي تبريزي ـ رضوان الله عليه ـ در كتاب گرانقدر خود “المراقبات” در بخش “فضيلت شبهاي قدر” اگر چه در پيروي از روايات، شب بيست و سوم را   بااهميت تر از تمام شبها دانسته اما به شب قدر بودن اين شب نيز تصريح نموده است. آن گاه در سازگار كردن اين شب قدر با شب قدر ماه مبارك مي گويد:

     “در برخي از روايات شب نيمه شعبان، شب قدر ائمه معصوم عليهم السلام و شب قدر در ماه رمضان، شب قدر رسول صلي الله عليه و اله شمرده شده است.”⁽¹⁰⁾

     در شب قدر سرنوشت انسانها و نيز فهرستي از تمام حوادث خرد و كلان عالم هستي و مأموريتهاي ساليانه حضرت مهدي عليه السلام به آگاهي او مي رسد. هر چند مطابق روايات بسيار معتبر در پايان هر هفته كارنامه اعمال مؤمنان {و شايد تمام انسانها} به خدمت آن بزرگوار برده  مي شود و اصولا آن حضرت محضر اسم “عليم” “سميع”، “بصير” و ديگر اسماي الهي است و همه هر لحظه در محضر اويند و ليكن در شب قدر در سطح بسيار گسترده اي مشخصات دقيق تمام امور و شؤون عالم هستي و جملة انسانها به محضر مباركش ارائه مي شود؛ زيرا ولايت امر در يد قدرت اوست. از اين رو اگر “فرشتگان و روح اعظم در شب قدر خبر تمام امور و وقايع عالم هستي را به پايين مي آورند” 

     در واقع تمام اين اخبار و سرنوشتها و تقديرات به آگاهي حجت خدا در زمين مي رسد.     

     مرحوم كليني رحمه الله در كتاب ارزشمند كافي از امام باقر عليه السلام نقل مي كند:

     “در شب قدر تفسير امور هر سال بر امام معصوم كه ولي الامر است فرود مي آيد، در اين شب به او گفته مي شود كه چه بايد بكند و همچنين مردم را به چه كاري فرمان دهد”.⁽¹¹⁾

      همچنين فرمود:

     “در شبهاي قدر از جانب خداوند متعال به پيامبر اكرم صلي الله عليه و اله و جانشينان و اوصياي گرامي اش عليهم السلام امر مي شود كه چنين و چنان كن”.⁽¹²⁾

     البته بايد دانست كه اين فرمان خداوند وحي شمرده نمي شود و القاي اين علوم و آگاهيها تنها نوعي آگاهي بخشي است. “سيد بن طاووس” در اين باره مي گويد:

     “بدان كه القاي اسرار هر سال در شب قدر به ولي الامر عليه السلام در شمار وحي نيست؛ زيرا رشتة وحي با وفات پيامبر صلي الله عليه و اله از هم گسسته شد؛ بلكه اين نوعي آگاهي بخشي است كه امام معصوم عليه السلام از حقيقت آن خبر دارد؛ چنانچه خداوند فرمود: “و اذ أوحيت الي الحواريين” يا فرمود: “و أوحينا الي ام موسي” نيز فرمود: “و اذ أوحي ربك الي النحل” كه هر كدام تأويلي دارند جز حي نبوي است”.⁽¹³⁾   

     در هر حال با نگاهي گذرا به آيات كريمه و روايات شريفه هيچ ترديدي در پيوند عميق و جدايي ناپذير ليله القدر و امام معصوم عليه السلام باقي نمي ماند، اين امر هنگامي بوضوح درك مي شود كه در عدم جدايي قرآن و معصوم كه در روايات متواتر از خاصه و عامه آمده دقت گردد آن گاه در ليله القدر كه شب نزول قرآن كريم {كه از امام معصوم جدا نيست} است نيز انديشه شود.

     پس از ذكر اين دسته از احاديث بايد بگوييم: شبهايي كه احتمال مي رود شب قدر باشند بيش از اينهاست اما با قرائن بسياري به دست آمده كه قطعاً شب قدر در ماه مبارك و يقيناً در ايام فرد دهة آخر اين ماه و بحتم در يكي از شبهاي سه گانه و به احتمال قريب به يقين در شب بيست و سوم ماه رمضان واقع شده است.

نجفعلي ميرزايي  

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

     پانوشتها

     1ـ التبيان، ج 1، ص385/2 ـ الميزان، ج 20، ص 333/3و4 ـ كافي، ج 4، ص159/5 ـ مجمع البيان، ج5. ص519/6 ـ كافي، ج 4، ص 156/7 و 8 ـ اقبال الاعمال، ج 1، ص 374/9 ـ وسايل، ج 3، ص 311 /10 ـ ترجمه المراقبات، ج3، ص 107/11 و 12 ـ كافي، ج 1، ص 248/13 ـ اقبال الاعمال، ج 1، صص 151 و 152.